verslag verschenen in Directe Actie nr. 21, blad van de Anarchistische Groep Amsterdam

Op 2 september organiseerde All Included in amsterdam een informatieavond over frontex en het noborder-actiekamp in lesvos dat eind augustus plaats heeft gevonden. Op het programma stond videomateriaal en een ooggetuigeverslag van het noborder-actiekamp en de ervaringen van enkele sprekers uit mali en mauritanie met het kamp en hun ervaringen met het europees migratiebeleid en frontex in de praktijk.

Frontex

In 2004 roept de europese commissie frontex, een afkorting van het franstalige "frontières extérieures" in het leven. Basisdoel van de organisatie is het verbeteren van de samenwerking tussen de lidstaten van de europese unie op het gebied van grensbewaking.
Al snel werkt het zeer actief aan verschillende onderdelen van de grenscontrole van de EU. Zo maakt het risicoanalyses over migratiegedrag van mensen die al dan niet zonder papieren naar europa reizen.Met de bedoelt om frontex en de lidstaten inzicht te geven in de routes en om "gevarenzones" van migratie in kaart te brengen. In een eerste openbare analyse worden onder andere de landen aan de oostgrens van europa zoals ukraïne, albanië, kroatië en turkije als "gevarenzones" aangewezen, maar ook ceuta, melilla, de canarische eilanden, sicilië, lampedusa en groot-brittannië. Ook het europese luchtruim wordt aangewezen als gevarengebied.
Frontex is dan ondertussen ook begonnen met het organiseren en beter leren samenwerken van verschillende grensbewakende diensten als douane, marechaussee-achtige organisaties en politie op nationaal en internationaal niveau. Gaandeweg ontwikkelt Frontex zich echter tot meer dan een analyserende en coördinerende groep alleen. Vanaf 2005 gaat Frontex een aantal operaties organiseren, die het steeds meer doen lijken op een paramilitaire organisatie. Met behulp van inzet van militair materiaal vanuit de lidstaten organiseert Frontex enkele operaties om haar aanwezigheid kenbaar te maken. met name de operaties Hera, bij de Canarische eilanden en Nautilus in de middellandse zee moeten Frontex op de kaart zetten.
Het doel van beide operaties is om een fysieke blokkade te creëren voor mensen die met kleine bootjes de Canarische eilanden, Malta en Lampeduse proberen te bereiken. Door middel van inzet van fregatten, snelle speedboten en helikopters weet frontex deze blokkade efficiënt vorm te geven. Deze operaties worden als een eerste test gezien en tevens gebruikt door Frontex om bij de lidstaten meer sympathie op te wekken om steun te verlenen aan hun organisatie. Frontex gebruikt het beeld van de grote hoeveelheden aankomsten, maar ook het hoge sterftecijfer onder mensen die de overtocht wagen, om hun inzet te legitimeren. Ook het functioneren van de Frontex Joint Support Teams (FJST), die bestaan uit een groep van grensbewakingsexperts, wordt hierbij voor het eerst getest. Deze teams bestaan uit experts uit verschillende lidstaten en is bedoeld als verdere stap om de samenwerking tussen de lidstaten op het gebied van de grensbewaking te bevorderen.
In 2007 krijgt het een hoofdkantoor in warschau. Van hieruit zal frontex zich verder gaan ontwikkelen tot een organisatie die tot op bepaalde hoogte los van de lidstaten kan opereren. Met het "Rapid Border Intervention Team" (RABIT), een soort commando eenheid, die snel moet kunnen ingrijpen bij crisissituaties en met de permanente levering van militair materiaal door de lidstaten kan frontex vanaf 2007 worden gezien als een volwaardig grensbewakend apparaat. Verdere technologische ontwikkelingen op het gebied van grenscontroles, zoals satellietobservatie, radar- en infrarood controles, aan visa-aanvragen gekoppelde identiteitscontroles, biometrische informatie en een gezamenlijk europees datasysteem ‘BorderTechNet' ondersteunen frontex bij het streven naar hun doel, het inperken van ‘ongewenste' migratie naar de EU

De filosofie van frontex gaat echter verder dan het afgrenzen van de feitelijke buitengrenzen van de EU. Om de toestroom van ‘ongewenste' migratie zo effectief mogelijk te bestrijden heeft men bedacht dat naast een stevig fort ook een diepe greppel nodig is. Frontex is deze denkbeeldige greppel gaan graven door het overhalen van landen direct oostelijke en zuidelijk van de EU tot een samenwerkingsverband op het gebied van preventieve grensbewaking. Het doel is een ring van landen om europa heen te werpen die als barrière moeten dienen tegen migranten die de EU proberen te bereiken. Hiermee moeten asielaanvragen binnen één van de EU landen nagenoeg onmogelijk worden gemaakt. In het oosten van europa zijn landen als de ukraïne, albanië en turkije gevraagd mee te werken. Aan de zuidelijke grens zijn dit landen als marokko, senegal, mauritanië, mali, algerijë en libië, die hun medewerking al dan niet geheel of gedeeltelijk geven. Door het sluiten van bilaterale verdragen die een toename van ontwikkelingshulp, een kwijtschelding van schulden of een belofte van economische ontwikkelingen voor het betrokken land inhoudt wil frontex afdwingen dat er betere grenscontroles worden ingesteld, die migratie naar europa moet helpen voorkomen. Het grenspersoneel van de betrokken landen wordt hierbij vaak opgeleid en getraind door europese organisaties die hierin gespecialiseerd zijn en de deportatiecentra, die in die landen worden gebouwd, worden gefinancierd vanuit de EU.

De informatie avond

De sprekers van de informatieavond hebben directe ervaringen opgedaan met de gevolgen van het europees migratiebeleid en de activiteiten van frontex in de praktijk. Amadou M'Bow van ‘Asssociation Mauritianienne Droits de l'Homme' (AMDH) vertelt dat mauritanië, senegal en ook de kaapverdische eilanden speciaal interessant zijn voor frontex. Deze landen hebben een kust met de atlantische oceaan. Vanuit deze landen vertrekken veel migranten op bootjes met als doel de canarische eilanden en zo europees grondgebied te bereiken. Door een extra grens op te werpen voor de canarische eilanden hoopt frontex deze route te kunnen afknijpen. Ook vertelt hij hoe in mauritanië detentiecentra zijn gebouwd, die bedoeld zijn om migranten van sub-sahara landen in op te vangen om hen uiteindelijk te deporteren. Mauritanie, maar ook algerije en libië zetten deze mensen vaak uit naar mali. Dat Mauritanië door deze uitzettingen verdragen van de Afrikaanse conventie voor mensenrechten schendt, wordt daarbij voor lief genomen. Inmiddels is er onder andere vanuit AMDH een regionaal netwerk ontstaan,
om deze mensen op te kunnen vangen en hun rechten aan te kunnen kaarten. Dit netwerk wordt ondersteund door het Franse ‘Sans Papiers'.
Een ander voorbeeld dat Amadou noemt over de werkwijze van frontex komt uit Mali.
Frontex leidt daar met behulp van de Spaanse Guardia Civil de Malinese grenspolitie op, zodat met effectievere grenscontroles en vroegtijdige onderschepping van migratieverkeer
een vooruit geschoven grenspost voor Europa wordt gecreëerd.

Ousame Diarra van ‘Association Malinese des Expulses' (AME), een organisatie die in '96 in het leven is geroepen na een deportatiegolf van malinezen vanuit onder andere frankrijk, angola en zambia, geeft ook enkele voorbeelden van de gevolgen van het europese beleid. Hij vertelt hoe frankrijk door middel van een aanbod van honderd miljoen euro aan ontwikkelingshulp heeft geprobeerd de malinese regering een terugkeerovereenkomst te laten tekenen. AME was toen onderdeel van een groot protest dat zeker honderd duizend mensen op de been bracht en de malinese regering voorlopig heeft weerhouden van het tekenen van dit verdrag. Ousame is erg bezorgd dat de effecten van het europese beleid en de ontwikkelingen die door frontex in gang worden gezet tot nieuwe incidenten zal leiden. Hij vreest voor nieuwe incidenten zoals die in ceuta, melilla, lampedusa en de canarische eilanden, waarbij vele migranten uit afrika zijn gestorven, hebben plaatsgevonden. Ook de tendens om migratie illegaal te maken zoals bijvoorbeeld in italie onlang bij wet is vastgelegd vindt hij zorgelijk.
Ousame vertelt verder over een pilot project ‘CIGEM' dat onder auspiciën van de IOM (international Organisation of Migration) zich presenteert als een soort uitzendbureau. Jonge intellectuele malinezen krijgen een opleiding en werk om voorlichtingswerk voor de organisatie te doen. Dit voorlichtingwerk is erop gericht om, vooral de jongere, malinezen ervan te overtuigen dat het afreizen naar europa geen zin heeft en dat ze beter in mali kunnen blijven.

In het kader van de verbetering van transnationale samenwerking, het organiseren van verzet tegen frontex en het grensbeleid van de EU zijn beide sprekers afgereisd naar het noborder-actiekamp in lesvos. Ze zijn allebei erg onder de indruk van de slechte omstandigheden rond de deportatiecentra aldaar. Amadou is erg geschokt over de omstandigheden waarin vrouwen en kinderen moeten leven in een centrum dat duidelijk een gevangenis is. Zelfs in mauritanië gaat het volgens hem niet zover en wordt er menselijker omgesprongen met migranten. Dat de situatie zo slecht is, wordt tijdens de informatieavond geïllustreerd aan de hand van videomateriaal. Vooral de condities in het detentiecentrum van pagani zijn extreem schrijnend. In een filmpje dat in het geheim is gemaakt in het centrum is te zien hoe een groep van circa tweehonderd mannen zit opgesloten in een kleine zaal met stapelbedden en losse matrassen. Men laat zien dat er ook zieken aanwezig zijn die geen hulp krijgen en dat ze slechts enkele zeer onhygiënische sanitaire voorzieningen tot hun beschikking hebben. Met grote regelmaat vinden er hongerstakingen plaats. Op de dag dat er gefilmd wordt zijn er weer enkele mannen met een hongerstaking begonnen. Eén van de mannen houdt een pleidooi voor de verbetering van de omstandigheden waarin ze zich bevinden en vertelt dat er ook niet gelucht wordt. Hij vraagt de Verenigde Naties om in te grijpen en hen los te laten1

Het actiekamp wordt door beide sprekers met andere ogen bekeken. Zo is Ousmane positief verrast over de vele demonstraties en acties die georganiseerd worden vanuit het kamp en had hij het gevoel dat als een direct gevolg van de acties er een aantal mensen werden vrijgelaten vanuit het detentiecentrum. Amadou is blij met de acties, maar is vooral geschrokken door wat hij heeft gezien. De samenwerking en solidariteit tussen slachtoffers van het beleid van de EU, aan de oost- en zuidgrens van fort europa vindt hij van belang: "De vrijheid van beweging is een fundamenteel recht. Samen moeten we vechten tegen een globale apartheid die ontstaan is tussen diegenen die zich vrij kunnen bewegen, en diegenen die dit ontnomen wordt".

En nu....?

De situatie in afrika en in pagani zoals die op de informatieavond omschreven wordt, licht een tipje van de sluier van datgene waartoe europa verworden is: fort europa, een supermacht in aanbouw, een fort met een greppel erom heen, bedoelt om diegene buiten te houden die zij in haar koloniale tijd honderden jarenlang heeft weten uit te buiten. Een europese superstaat met een poortwachter die frontex heet, die zich steeds beter zal organiseren en steeds verdergaande maatregelen zal nemen om haar grenzen te bewaken en veilig te stellen. Ongeacht het feit dat daarbij alle grenzen van de menselijkheid overschreden worden en er vele mensen in het proces sterven. Dat angst één van de drijfveren is wordt mede geïllustreerd door de uitspraken van Barroso, die als voorzitter van de europees commissie waarschuwt voor een toename van migratie als gevolg van klimaatverandering, de zogenaamde klimaatmigratie. Met angst als motivatie weten de politici ook de burger achter zich te scharen en zullen alleen de uiterst kritische onder ons van zich laten horen. Frontex heeft een ‘cart blanche' gekregen om de grenzen van de EU tot in de sahara op te trekken. Er sterven duizende mensen door de patrouilles en onderscheppingen van bootjes op weg naar de canarische eilanden. Weinigen lijken er in europa wakker van te liggen. Nu al zijn deze mensen aangewezen op clandestiene methodes, zoals het inhuren van mensensmokkelaars onder betaling van grote hoeveelheden geld en een grote kans om in het proces te sterven. De omstandigheden voor deze mensen zullen alleen nog maar grimmiger worden.

In een anarchistisch ideaal van een wereld zonder grenzen, waarin iedereen gelijk is, is dit europa de ultieme tegenpool. Het steeds verder optrekken en afbakenen van de grenzen van fort europa door frontex, maakt dit europa tot een enorme ‘gated community', waar een bepaalde groep mensen buiten wordt gehouden en diegenen die erin leven blind zijn voor wat er werkelijk in de wereld aan de hand is. Diegenen die wel zien wat er buiten de poort gebeurd, zullen moeten vechten om de hekken van binnenuit te slopen. Protesteren en actievoeren tegen fort europa, frontex en het nationaal en europees migratiebeleid is daarbij van cruciaal belang. Nederland is als lidstaat medeverantwoordelijk voor hetgeen dat frontex uitvoert. Bovendien heeft nederland marinefregatten aan frontex aangeboden, maakt de koninklijke marechaussee deel uit van RABIT en wordt er op instigatie van frontex ook deportatievluchten uitgevoerd door klm-airfrance.
Hoewel protesteren tegen organisaties als frontex en deportatiecentra voor sommigen als symptoombestrijding aanvoelt, is dit wel een manier om de realiteit zichtbaar te maken.
Om het uitsluitingsbeleid omver te werpen en af te schaffen is er echter een veel verdergaande verandering nodig. Een anarchistische samenleving zonder grenzen hoeft geen utopie te zijn. Maar om deze te bereiken, moet men zich eerst wel eerst van zijn egoïsme, angst en hebzucht ontdoen. Tot die tijd kunnen we niet stil blijven zitten.

Organiseer, saboteer!

Geen grenzen, geen naties, stop deportaties.

Meer informatie over frontex:

All included:http://www.allincluded.nl/index.php/actie/kampagne-tegen-frontex
Frontexwatch:http://frontex.antira.info
Artikel Doorbraak: http://www.doorbraak.eu/content/view/128/5/
Artikel Global Info:
http://test.globalinfo.nl/Achtergrond/eu-frontex-zorgt-voor-duizenden-doden.html