alle tien stations van de Transnational Chain of Migrationrelated Actions (noborder.org)

'Journées Ouvertes avec les travailleurs migrants expulsés et refoulés'
foto serie

Station Bamako (Mali), 15 & 16 maart 2008


Op 15 & 16 maart 2008 kwamen in de Malinese hoofdstad Bamako 200 mensen bijeen voor een bijeenkomst over migratie en uitzettingen georganiseerd door AME, een zelforganisatie van uitgezette Malinezen. Deze Association Malienne des Expulsés wilde tijdens deze 'Journées Ouvertes avec les travailleurs migrants expulsés et refoulés' de ervaringen met uitzettingen uit Europa én uit Afrikaanse landen doorgeven aan de 'candidats au départ'. Tevens werd gedebatteerd over de repressie tegen de sans-papiers in Europa en de bijna totale afgrendeling van Afrika door de zich uitbreidende Europese granscontroles. Een bijeenkomst die de strijd tegen uitzettingen en voor vrij verkeer van personen in Afrika verbond met de strijd in Europa. Bamako is één van de tien stations in de Transnational Chain of Migrationrelated Actions: Amsterdam, Sevilla, Turijn, Bamako, Athene, Londen, Warschau ,Hamburg, Malmö, Ceuta.

Na het openingswoord vallen via de zijdeur twaalf jongeren de bijeenkomst binnen. Ze voeren de bezoekers mee naar Parijs waar een Malinese sans-papier op het werk wordt aangehouden en uiteindelijk strak geboeid uitgezet. Dit is Nyogolon, een vorm van straattheater waarmee in Mali met enige humor en zelfspot actuele zaken aan de orde worden gesteld. De tweede sketch gaat over  de 'route à l'aventure', de reis door de Sahara die veel Afrikanen vanuit Bamako maken om via  Algerije en Marokko naar Ceuta en Melilla te komen in de hoop Europa te bereiken. De volle zaal reageert spontaan met veel geroep en gelach. De sketches worden gevolgd door Malinesen die emotioneel verslag doen van hun uitzetting.

Het debat over migratie, uitzettingen, verzet en ontwikkeling dat volgt is verbazingwekkend fel en openhartig. Niet alleen wordt de Europese repressie radicaal verworpen, ook de verantwoordelijkheid van de Malinese regering en de Afrikaanse Unie wordt keihard ter discussie gesteld. Malinese politici worden geportretteerd als zakkenvullers die alleen bezorgd zijn om hun 'fauteuil', die niemand vertegenwoordigen en die de bestrijding van illegale migratie als een inkomstenbron beschouwen. Er wordt luid geklapt en gelachen om de radicaalste uitlatingen van de sprekers (journalisten, wetenschappers, jongeren, leraren, vakbondsmensen, studenten, uitgezette Malinesen en NGO'ers). De vertegenwoordiger van de Malinese regering in de zaal verdedigt zich door bijv. te ontkennen dat consulaten in Europese landen een 'vergoeding' krijgt voor de afgifte van reisdocumenten voor uitzettingen. Woedende reacties vanuit de zaal zijn het gevolg. Er wordt nadrukkelijk uitgesproken dat de strijd tot het uiterste gevoerd moet worden - 'aller jusqu'au bout' -.

De slotverklaring - het ‘appel de Bamako' - is een rechtstreekse aanval op de externalisatie van de Europese grenscontroles waarbij de Afrikaanse regeringen medeplichtig gesteld worden aan de vernederingen die de reizigers zonder visa worden aangedaan. Het appel de Bamako verwerpt de terugname-overeenkomsten en de nieuwe terugkeer-richtijnen van de EU en eist de legalisatie van alle sans-papiers en het recht op gezinshereniging. Ook wordt opgeroepen om de samenwerking met de Europese grensagentschap Frontex te beëindigen en de opening van het Internationaal Centrum voor Migratiebeheer in Bamako niet door te laten gaan. Dit job centre voor "circular migration", een pilotproject van de Europese Unie, moet een bijdrage leveren aan de bestrijding van illegale migratie. De 10 miljoen euro voor deze ‘migratie à la carte' wordt bekostigd uit de pot ontwikkelingshulp. Er wordt gesproken over Kleenexarbeiders omdat door deze vorm van migratie de arbeiders net als Kleenex na gebruik worden weggegooid.

De komst van dit nieuw centrum bevestigt de urgentie van de bijeenkomst in Bamako. Mali is strategisch belangrijk als transitland richting Mauretanië, Senegal en Algerije/Marokko. Bamako vormt vaak het begin en soms het einde van de tocht richting de Europese droom. Tegelijkertijd is Mali één van armste landen ter wereld; eenderde van de elf miljoen inwoners is ondervoed. Het geld dat de vier miljoen Malinezen in het buitenland naar huis sturen is onmisbaar voor de Malinese bevolking.

De Association Malienne des Expulsés heeft afgelopen jaren begrepen dat ingespeeld moet worden op nieuwe ontwikkelingen. Tot voor kort bestonden hun activiteiten naast het druk uitoefenen op de Malinese overheid en civil society, uit de opvang van gedeporteerden die op het Bamako-Sénou vliegveld aankomen. Gemiddeld vinden er 50 uitzettingen per maand plaats. Drie weken na de bijeenkomst, op 6 april, landt er charter met 124 Malinesen die Lybië zijn uitgezet.

Inmiddels, zo vertelt de AME op de bijeenkomst, is hun actieradius verbreed tot de 'refoulés'. In juli 2007 bezocht een delegatie van de AME Tinzawaten, een Malinees gehucht aan de Algerijnse grens op 1750 km van Bamako, waar 800 à 1000 Afrikanen onder onmenselijke omstandigheden tussen rotsen verblijven. Dit zijn zowel de 'candidats au depart' als de 'refoulés' die tijdens hun poging Europa te bereiken werden aangehouden, opgesloten en in Tinzawaten worden uitgezet: "Walk straight ahead, you are in Mali." De eersten wachten daar op hun kans de reis naar het noorden te maken, de laatsten willen terug naar huis maar hebben geen middelen of kunnen na alle investeringen niet zonder lege handen terugkeren. Het is "l'Europe ou la mort", Europa of de dood. Zij overleven daar op 3 broden en 1 liter melk per dag voor 6 mensen. Ook bij de oasis van Tinzaouatine - 'de stad waar god niet bestaat' - verblijven honderden refoulés in precaire omstandigheden.

De AME heeft nu een 'antenne' bij de Algerijnse grens. Modibo Diakite is speciaal voor de bijeenkomst naar Bamako gekomen waar hij zijn blauwe woestijngewaad vervangt door een broek met hemd. Hoewel hij niet tot de sprekers behoort, wil hij wel wat over zijn werk vertellen. Modibo neemt namens de AME contact op met de refoulés door politieposten en schuilplaatsen te bezoeken. Sinds 11 november 2007 tot 6 maart 2008 heeft hij er 587 opgespoord die hulp wilden hebben. Het ging om 357 Malinesen en 230 uit landen als Senegal, Burkina Faso, Kameroen en Congo. Aan de Malinees-Algerijnse grens komen sinds kort 7 Algerijnse vrachtwagens per week aan, met zeker 50 mensen per vrachtwagen, twee keer zoveel als enkele maanden terug. In Algerije zijn tussen 2000 en 2007 tenminste 40.000 migranten zonder vorm van proces gedetineerd onder onmenselijke omstandigheden. In diezelfde periode zijn tenminste 27.500 migranten achtergelaten in de woestijn aan de grens met Niger en Mali. Tientallen zijn daar om het leven gekomen.

De AME heeft in dit gebied een ingenieuze hulplijn opgezet die op de bijeenkomst besproken is. Modibo heeft in het eerste stadje in Mali een eethuisje waar refoulés tegen kostprijs op krediet kunnen eten. Hij bezorgt hen medicijnen en belt met hun familie in Europa of Afrika om geld voor vervoer te regelen. Bij de grenspost wordt volgens afspraak met de AME een laissez-passer afgegeven daar de meeste refoulés niet meer over documenten beschikken. Na betaling via Western Union aan de AME in Bamako wordt per groep vervoer naar de dorpen geregeld. Vele niet-Malinezen komen echter in Bamako vast te zitten. Zij verblijven in busstations, markten of in overvolle huurkamers.

Vorig jaar berichtte het nieuws in Mali dat 17 Malinese grensposten bij Mauretanië en Algerije bevoorraad gingen worden dankzij de hulp van de Europese Unie en Frontex. Sinds een viertal maanden zijn deze in gebruik met geleverde infraroodkijkers, motoren en communicatiemiddelen. De AME begrijpt dat de huidige illegale migratie slechts de consekwentie is van de Europese politiek en veiligheidspolitiek van Frontex. Daarom doet de AME onderzoek naar Frontex in Mali en zal zo mogelijk bijdragen aan de gezamenlijke actiedag op 6 juni as tegen Frontex (station Warschau). Tijdens de bijeenkomst in Bamako werd door de AME een spandoek vervaardigd om hun band met de Transnational Chain of Migrationrelated Actions te bevestigen. Dit spandoek zal de komende maanden langs de overige  stations reizen.

Op de eerste avond van de open dagen vond er op een voetbalveld in een volkswijk een concert plaats van diverse Malinese artiesten en van raggae-ster Tiken Jah Fakoly. Tiken Jah is zelf gevlucht uit zijn vaderland Ivoorkust, erkend politiek vluchteling in Mali en persona non grata verklaard in Senegal na het bekritiseren van de president. Hij zingt polititek geëngageerde teksten  - « ouvrez les frontières, laissez-nous passer », « Non à l'excision » (= vrouwenbesnijdenis) - en is een idool voor miljoenen Afrikanen die zich benadeeld en onderdrukt voelen.

De strijdbare bijeenkomst die twee volle dagen duurde werd afgesloten met de Verklaring van Bamako 2008 en met de oproep van de sans papiers, de uitgezette Afrikanen en de refoulés om - de schaamte voorbij - uit de 'clandestinité' te stappen en te vechten voor hun rechten.


Call of Bamako 2008

From 15th to 16th of March 2008, public meetings with migrant workers who have been deported or sent back from Europe took place in Bamako, Mali. Documentation of an appeal to the the Malian government.

The open days were organized by the Malian association of the deported and their support, the magazine Sanfin, Cargo cult, the Keyra network, Help Mali, No Vox, LJDH, CAD Mali. These days included the militant and combative participation of around two hundred migrants expelled and refouled by civil society and European partners.

The International context is developing to the detriment of migrants. Immigration law doesn't stop hardening with the reinforcement of repression and the putting in place of migration management controls

The application of the Hague program in 2004 (the externalization of border controls) has also reinforced repression against migrants in Europe. This program has transformed transit countries into the 'policemen of European borders'. This is a real war that is under way. The 'soldiers' are the African states and the borders agency; FRONTEX is its armed European wing. The first victims of this war are travelers without visas, who endure the worst suffering while attempting to reach Europe's borders and who also are forced to endure the worst humiliations by the authorities of African countries that they cross, who act as accomplices of the European states when they are refouled back to Mali.

The 'return' directive of the European which will be voted in May prefigures the detention of people in irregular situations for 18 months , and a banishment from European soil for 5 years for those who are deported.

The European Union, and more specifically France to make it easier to pass their migration policies are using the money that would be destined for investment in African countries. These funds won't be sufficient to meet even the basic needs of our countries as can be seen by the fact that in Mali the proportion of money sent back in remittances payments is superior to that which is designated as aid.
These funds which are said to be for development are in fact now to be spent on migration control; EUR 10 million coming from the EU Fund for Development are financing the future Malian 'Centre for Information and Management of Emigration' whose purpose will be migration control and the fight against migration.

Today the rights of Malians outside Mali risk being completely destroyed with the readmission agreements the French state wants to sign with the Malian Government. Of course the French government is putting the Malian government under a lot of pressure as with all other African states to sign these agreements but the Malian government must resist, especially during the 8th meeting of the Franco-Malian committee which will take place in Paris from the 17th and the 19th March 2008. We must resist Mali: mustn't be sold out.

The undocumented, the deported and the refouled are in struggle together throughout different organizations in Europe and in Mali. They are coming out of 'clandestinity'. They have had enough of being ashamed and have decided to fight for their rights. We have to develop this mobilization not only to denounce deportations but equally to demand our rights.

We demand from the Malian state

·       To not sign the bilateral readmission agreements with the French and Spain, opening the way to the quotas of chosen immigration and increasing the expulsion of Malian sans papiers workers

·       to stop granting the 'laissez passer' which facilitate deportations of Malians

·       the legalization of all undocumented migrants

·       the reunification of families

·       to demand the french state the restitution of belongings of deported people and that they can receive benefits according to the contributions they paid

·       to denounce the EU return directive which is a real humiliation for African people

·       to refuse the collaboration with the Frontex agency, created to manage the externalization of European borders

·       to stop the opening of the international center for the management of immigration, "CIGEM", its money should be used for the assistance of deported and refouled people.

·       to give help to all deported and refouled people who went to the west to help their families and to help their country develop

·       to create a mixed committee including representatives of the government and of those deported to evaluate the impact caused


We hope to continue from now on a common struggle, after having reinforced our relationships.

We ask all deported people to come and join us and to mobilize massively.

Bamako, March 16, 2008

With the support of the organisations present at that meeting:
ARACEM, AIPDRDA, Cimade, Droit Devant, Confédération Générale du Travail, Réseau Education Sans Frontière,Réseau Noborder/frassanito, Comité des Sans papiers, Confédération National du Travail (Secrétariat international), Collectif 69 de soutien aux demandeurs d?asile et sans papiers, MRAP Rhône, Solidaires Rhône, ANAFE.